Ekologia dzieciństwa

Czyli parę słów o konferencji z udziałem Andre i Arno Sternów, twórców ruchu ekologii dzieciństwa.

                W poprzednią sobotę niespodziewanie uczestniczyłam w spotkaniach z Andre i Arno Sternami, które miały miejsce podczas konferencji poświęconej ekologii dzieciństwa. Udział w prowadzonych przez nich wykładach był dla mnie jako mamy i nauczyciela niezwykle inspirujący, dlatego też chciałabym się podzielić kilkoma refleksjami.

                Z  bohaterami tego wpisu po raz pierwszym zetknęłam się oglądając film dokumentalny o stanie współczesnej edukacji pt. „Alfabet”.  Arno Stern jest pedagogiem i badaczem procesów uczenia się. Założył autorską pracownie malarską Malort, którą prowadzi od ponad pięćdziesięciu lat. W latach sześćdziesiątych podróżował poszukując plemion wolnych od wpływów zachodniej cywilizacji, by zbadać spontaniczne skłonności ludzi oraz rolę zabawy w rozwoju człowieka. Jego syn - Andre Stern - znany między innymi z tego, że nigdy nie chodził do szkoły, jest muzykiem, lutnikiem, kompozytorem, pisarzem oraz dziennikarzem. Prowadzi wykłady i spotkania na temat alternatywnych metod kształcenia, a także jest autorem książek „…I nigdy nie chodziłem do szkoły”, „Siewcy entuzjazmu. Manifest ekologii dzieciństwa” oraz „Mój ojciec, mój przyjaciel”, którą napisał wspólnie ze swoim ojcem.

                Wykład starszego ze Sternów, człowieka z olbrzymim doświadczeniem pracy artystycznej z dziećmi oraz badacza spontanicznych działań plastycznych dzieci, dotyczył przede wszystkim wyników prowadzonych przez niego wieloletnich badań nad dziecięcym rysunkiem. Z jego prezentacji płynął wniosek, by nie ograniczać dziecka w jego twórczości, ani nie narzucać mu naszego spojrzenia, tylko dać dziecku możliwość spontanicznego, spokojnego tworzenia, podczas którego naturalnie przejdzie poszczególne etapy tzw. formulacji. Zainteresowanych tematem odsyłam do bloga Obrazy Filozofii, w którym autorka bardziej szczegółowo opisuje filozofię śladu dziecka opracowaną przez Arno Sterna (http://obrazyfilozofii.blogspot.com/2015/06/slad-dziecka-arno-sterna.html).

Osobiście chciałabym więcej uwagi poświęcić wystąpieniu Andre Sterna, który według mnie poruszył kilka istotnych kwestii dotyczących podejścia dorosłych do dziecka. Przede wszystkim wskazał na konieczność istotnej zmiany postawy, która wciąż często przepełniona jest wyższością i dystansem. Postulował, żeby odrzucić wszelkie wyobrażenia, jakie mamy względem dziecka i skupić się na tym, jakie jest. Co więcej, by sobie samemu pozwolić być takim, jakim się jest. Uważam, że Andre bardzo trafnie to określił wskazując, że „stawać się zasłania nam to, żeby być”.

Po drugie prelegent  zwrócił uwagę na rolę zabawy w procesie uczenia się. Podkreślił, iż zabawa jest naturalną potrzebą dziecka, silniejszą niż wszystko inne, nawet ból oraz, że zabawa jest najlepszym narzędziem  służącym nauce, a wręcz uczenie się jest jedynie efektem ubocznym zabawy (podczas swojego wystąpienia zapowiedział książkę dotyczącą zabawy dziecka, nad którą obecnie pracuje).

Andre Stern w swojej refleksji na temat rozwoju dziecka oraz postawy względem niego, wskazał również na bardzo ważną rzecz, o której my jako dorośli często zapominamy skupiając się na tym, co możemy dać naszemu dziecku. Zwrócił uwagę na to, czego tak naprawdę my powinniśmy uczyć się od naszych dzieci. Dzieciaki są znakomitymi nauczycielami otwartości serca i umysłu, tolerancji oraz naturalności w odkrywaniu świata. Nie patrzą przez pryzmat kategorii, nie znają nietolerancji, a także spoglądają na różnice między ludźmi, jako coś zwyczajnego i normalnego.

                Na koniec wykładu padły słowa, które mocno utkwiły mi w pamięci oraz dały sporo do myślenia. Andre powiedział, że nasze dzieci widzą przyszłość w nas samych oraz, że jesteśmy dla nich przykładem, jacykolwiek byśmy nie byli. Dlatego, jeśli chcemy, żeby nasze dzieci były szczęśliwymi ludźmi, warto przeżywać przed ich oczami to, że jesteśmy szczęśliwymi dorosłymi.

To ostatnie zdanie z pewnością pozostanie dla mnie wychowawczym mottem.